อัพเดท

ข่าวสาร

เรื่องดีๆ ที่คุณไม่ควรพลาด

ปรสิตในสัตว์เลี้ยง : ตัวเล็กแต่ปัญหาไม่เล็กนะจ๊ะ (2)

อัพเดท : 02-07-2016

ปรสิตในสัตว์เลี้ยง : ตัวเล็กแต่ปัญหาไม่เล็กนะจ๊ะ (2)

“ปรสิตในสัตว์เลี้ยง: ตัวเล็กแต่ปัญหาไม่เล็กนะจ๊ะ”

จากบทความครั้งที่แล้ว ที่เราบอกว่าเห็บกับหมัดเป็นปรสิตคนละชนิดกัน โดยแยกกันจากลักษณะภายนอกของตัวเต็มวัย แต่นอกจากความแตกต่างนี้แล้ววงจรชีวิตของปรสิตทั้ง 2 ชนิดนี้ก็ยังแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงอีกด้วย ลองมาอ่านดูกันนะคะ

หมัดมีวงจรชีวิตทั้งหมด 4 ระยะด้วยกัน นั่นคือ ไข่ (Egg) ตัวอ่อน (Larva) ดักแด้ (Pupa/Cocoon) และตัวเต็มวัย ( Adult ) วงจรชีวิตหมัดใช้เวลาประมาณ 2 – 3 สัปดาห์ แต่อาจยาวกว่านี้ถ้าสภาวะแวดล้อมไม่เหมาะสมต่อการใช้ชีวิต หมัดตัวเต็มวัยเพศผู้และเพศเมียจะใช้ชีวิตอยู่บนตัว Host เป็นส่วนใหญ่ ไม่ว่าจะกิน ผสมพันธุ์ หรือว่าวางไข่ โดยไข่ของหมัดจะมีขนาดเล็ก สีขาว ผิวเรียบลื่น ไม่ยึดติดกับขนของสัตว์เลี้ยง ทำให้หลังจากที่ตัวเมียวางไข่บนตัว Host แล้ว ไข่มักจะร่วงหล่นลงพื้นหรือสิ่งแวดล้อมเมื่อสัตว์เลี้ยงมีการขยับหรือเคลื่อนไหว ไข่จะใช้เวลา 2 – 16 วันจึงจะฟักเป็นตัวอ่อน ระยะเวลาจะสั้นหรือยาวจะขึ้นกับสภาวะแวดล้อมว่าเหมาะสมสำหรับตัวอ่อนของหมัดหรือไม่ ตัวอ่อนของหมัดยังไม่เป็นปรสิตสำหรับสัตว์เลี้ยงนะคะ เนื่องจากตัวอ่อนจะอาศัยอยู่ในสิ่งแวดล้อม และกินฝุ่นผง เลือดแห้ง หรืออุจจาระของตัวเต็มวัยหมัดเป็นอาหาร ตัวอ่อนหมัดไม่มีขาและมองไม่เห็นจะใช้ชีวิตในที่ที่ไม่ค่อยโดนแสง ตัวอ่อนของหมัดจะลอกคราบอีกประมาณ 2 ครั้งแล้วจึงเข้าสู่ระยะดักแด้ต่อไป

ระยะดักแด้เป็นระยะที่ตัวอ่อนจะพัฒนาไปเป็นตัวเต็มวัยภายใต้เส้นใยที่สร้างขึ้นมาห่อหุ้มตัวไว้ ใยที่ห่อหุ้มจะมีความเหนียวทำให้ยึดเกาะในสิ่งแวดล้อมได้ค่อนข้างดี ไม่ว่าจะเป็นตามพรมหรือตามซอกหลืบต่างๆ หมัดจะอยู่ในระยะนี้ประมาณ 10 – 17 วัน หรืออาจอยู่นานหลายสัปดาห์ก็เป็นได้ ตัวหมัดจะไม่ออกจากดักแด้ขึ้นอยู่กับสภาวะแวดล้อมและสัญญาณกระตุ้นจากตัว Host ได้แก่ การสั่นสะเทือน ความร้อนจากร่างกาย และความเข้มข้นของคาร์บอนไดออกไซด์ที่เพิ่มขึ้น จากการเคลื่อนไหวผ่านไปผ่านมาของสัตว์เลี้ยงหรือคนก็ตาม เนื่องจากภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังจากออกจากดักแด้หมัดจะต้องหา Host เพื่อดูดเลือดให้เร็วที่สุด หมัดจะเป็นปรสิตเฉพาะในระยะที่เป็นตัวเต็มวัยเท่านั้น และเมื่อตัวเต็มวัยดูดกินเลือดแล้ว ก็จะผสมพันธุ์ และวางไข่บนตัว Host โดยใช้เวลาเพียงไม่กี่วันหลังออกจากดักแด้ ตัวเมีย 1 ตัว สามารถวางไข่ได้ 20 – 40 ฟองต่อวัน ตลอดชีวิตจะวางไข่ได้ประมาณ 300 – 500 ฟอง

หมัดเป็นแมลงไม่มีปีก แต่มีขาคู่หลังที่ยาวและแข็งแรงทำให้กระโดดได้ไกลถึง 6 นิ้ว หมัดจึงสามารถย้ายจากสัตว์เลี้ยงตัวหนึ่งไม่ยังอีกตัวหนึ่งได้ หมัดยังมีปากที่พัฒนามาเพื่อการกัดและดูดเลือด หมัดจะสำรอกน้ำลายลงบนปากแผลก่อนแล้วจึงดูดกินเลือด สุนัขบางตัวจึงอาจมีภาวะภูมิแพ้จากการถูกน้ำลายหมัดได้

ในทางสัตวแพทย์หมัดเป็นปรสิตอีกชนิดที่มีความสำคัญเนื่องจากเป็นปรสิตที่นำโรคมาสู่สัตว์เลี้ยงได้ นอกจากโรคผิวหนังจากการแพ้น้ำลายหมัดแล้ว หมัดยังเป็นพาหะของพยาธิตัวตืด (Dipylidium Caninum) ที่พบในสุนัขและแมว และเป็นพยาธิที่สามารถติดต่อสู่คนได้อีกด้วยนะคะ

หลังจากที่เรารู้จักกับเห็บและหมัดปรสิตตัวร้ายกันไปแล้ว ต่อไปทุกคนคงไม่สับสนระหว่างเห็บกับหมัดแล้วนะคะ เนื่องจากการใช้ชีวิตที่ต่างกัน ส่งผลต่อวิธีและความยากง่ายในการป้องกันและกำจัดเจ้าปรสิตเหล่านี้ด้วย แต่จะมีอะไรที่เราควรรู้อีกบ้างไว้รอติดตามตอนต่อไปกันนะคะ ตัวอย่างวงจรชีวิตหมัด