อัพเดท

ข่าวสาร

เรื่องดีๆ ที่คุณไม่ควรพลาด

ปรสิตในสัตว์เลี้ยง: ตัวเล็กแต่ปัญหาไม่เล็กนะจ๊ะ (1)

อัพเดท : 15-06-2016

ปรสิตในสัตว์เลี้ยง: ตัวเล็กแต่ปัญหาไม่เล็กนะจ๊ะ (1)

“ปรสิตในสัตว์เลี้ยง : ตัวเล็กแต่ปัญหาไม่เล็กนะจ๊ะ”

ปรสิตหรือในภาษาอังกฤษที่เรียกว่า Parasite เป็นสิ่งมีชีวิตที่อาศัยสิ่งมีชีวิตอื่นในการดำรงชีวิตและ/หรือเป็นแหล่งอาหาร บางชนิดอาจจะมีประโยชน์กับผู้ที่ถูกอาศัย (Host) แต่บางชนิดก็สามารถทำให้ผู้ถูกอาศัยได้รับอันตราย จนบางครั้งอาจถึงกับเสียชีวิตได้ ปรสิตในสัตว์เลี้ยง มีทั้งชนิดที่อาศัยอยู่ภายในร่างกายและชนิดที่อาศัยอยู่นอกร่างกาย ซึ่งมีอยู่หลายชนิดด้วยกัน

เนื่องจากเดือนมิถุนายนประเทศไทยเราก็จะเริ่มเข้าสู่หน้าฝนกันแล้วปัญหาเรื่องของปรสิตก็จะเริ่มพบได้มากขึ้น ในเดือนนี้เราจะมาให้ข้อมูลเกี่ยวกับปรสิตชนิดต่าง ๆ ในสัตว์เลี้ยง รวมถึงวิธีการป้องกันและกำจัดกันนะคะ

ชนิดแรกที่จะพูดถึงก็คงหนีไม่พ้น “เห็บ” ซึ่งมักจะเป็นปัญหากวนใจของเจ้าของสุนัขหลาย ๆ คน เพราะนอกจากจะสร้างปัญหาบนตัวสัตว์เลี้ยงแล้ว บางครั้งเจ้าของเองก็ถูกใช้เป็นมื้ออาหารของเห็บอย่างไม่ได้ตั้งใจ และยังไต่ตามผนัง กำแพงบ้านให้เจ้าของรู้สึกไม่สบายใจกันอีกด้วย ขอย้ำกันอีกครั้งว่า “เห็บ” ไม่ใช่ “หมัด” ทั้ง 2 เป็นคนละชนิดกันนะคะ เห็บอยู่ในกลุ่มเดียวกับแมงมุมโดยตัวเต็มวัยจะมีขาทั้งหมด 8 ขา ส่วนหมัดเป็นกลุ่มแมลงถ้าโตเต็มวัยจะมีขาทั้งหมด 6 ขา เห็บมีหลายชนิดซึ่งมีรูปร่าง ถิ่นอาศัย หรือลักษณะการอาศัยอยู่บน Host ต่างกัน เห็บมีวงจรชีวิตทั้งหมด 4 ระยะ คือ ไข่ (Egg) ตัวอ่อน (Larva) ตัวกลางวัย (Nymph) และตัวเต็มวัย (Adult) เห็บชนิดที่พบได้มากที่สุดนั่นคือ Brown Dog Tick (Rhipicephalus sanguineus) เห็บชนิดนี้ชอบอาศัยบนสุนัข แต่ก็สามารถอาศัยและดูดเลือดบนสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดอื่น ๆ รวมถึงมนุษย์ได้เช่นกัน วงจรของเห็บชนิดนี้คือเมื่อฟักออกจากไข่จะขึ้นไปอาศัยและกินเลือดสุนัขจนอิ่ม จากนั้นจะลงจากตัวสุนัข เพื่อพัฒนาหรือลอกคราบเปลี่ยนเป็นระยะถัดไปในธรรมชาติ แล้วจึงกลับขึ้นไปบนตัวสุนัขอีกครั้ง ดังนั้นเห็บชนิดนี้ตลอดช่วงชีวิตจะมีการเปลี่ยน Host ถึง 3 ครั้ง เห็บชอบอากาศที่ค่อนข้างร้อนและมีความชื้นสูง จะทำให้เจริญเติบโตได้ดี โดยใช้เวลาทั้งหมดประมาณ 2 เดือน อุณหภูมิต่ำอาจส่งผลให้วงจรชีวิตของเห็บยาวนานกว่าเดิม

แต่อย่างไรก็ดี เห็บเป็นสัตว์ที่ทนกับสภาพแวดล้อมได้ค่อนข้างดีจึงมักมีชีวิตรอดได้ไม่ว่าจะอยู่ในสภาวะที่หนาวจัดก็ตาม เห็บเพศเมียที่มีไข่และกินเลือดจนอิ่ม พร้อมที่จะวางไข่ จะลงจากตัวสุนัขเพื่อหาที่เหมาะสมในธรรมชาติ แต่บางครั้งเห็บก็เลือกที่จะวางไข่ตามซอกหลืบ กองฝุ่น มุมผนัง ตามรอยแตกของพื้นหรือตามผนังอาคาร เห็บหนึ่งตัวสามารถวางไข่ได้ถึง 4,000 – 5,000 ฟอง

เห็บ นอกจากก่อความรำคาญให้ทั้งกับสัตว์เลี้ยงและตัวเจ้าของเองแล้ว สามารถเป็นสาเหตุที่ทำให้สุนัขเสียชีวิตได้ เนื่องจากเห็บเป็นพาหะของโรคที่สำคัญ คือ พยาธิในเม็ดเลือด ซึ่งมีหลายชนิดที่สามารถติดจากเห็บได้ พยาธิในเม็ดเลือดจะส่งผลให้เลือดของสุนัขมีความผิดปกติไป เช่น มีภาวะเลือดจาง เกล็ดเลือดต่ำ และอาจมีอาการแทรกซ้อนอื่น ๆ ตามมาได้ ซึ่งอาจส่งผลให้สุนัขเสียชีวิตได้ในเวลาต่อมา จากที่กล่าวมาจะเห็นว่าอากาศในบ้านเราค่อนข้างเหมาะสมสำหรับเห็บ ดังนั้นการจัดการเพื่อป้องกันหรือกำจัดเห็บให้ห่างไกลจากสัตว์เลี้ยงของเราจึงเป็นเรื่องที่สำคัญ แต่จะมีวิธีในการจัดการอย่างไรไว้คราวหน้าจะมาเล่าให้ฟังนะคะ